چرا سرعت اینترنت ۱ گیگابیت در ایران به مقدار اسمی نمی‌رسد؟
اگر سرویس ۱ گیگابیت دارید اما دانلود یا آپلود شما به این عدد نزدیک نمی‌شود، معمولاً محدودیت از وای‌فای، پورت شبکه، روتر، تجهیزات داخلی، سرور تست یا شلوغی شبکه است. این راهنما روش تشخیص و بهینه‌سازی هر مورد را توضیح می‌دهد.
سرعت اسمی ۱ گیگابیت بر ثانیه به معنای دریافت همیشگی ۱۰۰۰ مگابیت بر ثانیه در همه دستگاه‌ها و همه ساعت‌ها نیست. در عمل، سرعت قابل مشاهده در تست سرعت یا دانلود به مسیر اتصال، کیفیت تجهیزات، نوع سرویس، مقصد دانلود و وضعیت شبکه بستگی دارد. همچنین باید توجه داشت که ۱ گیگابیت بر ثانیه از نظر تئوری نزدیک به ۱۲۵ مگابایت بر ثانیه است و تفاوت میان مگابیت و مگابایت می‌تواند باعث برداشت نادرست شود.
پیش از بررسی: سرعت را با اتصال کابلی اندازه بگیرید
برای قضاوت درباره سرعت اینترنت ۱ گیگابیت، ابتدا یک رایانه با کارت شبکه گیگابیتی را با کابل شبکه مناسب مستقیماً به روتر یا مودم متصل کنید. در زمان تست، دانلودهای پس‌زمینه، به‌روزرسانی سیستم‌عامل، VPN و استفاده هم‌زمان دیگر دستگاه‌ها را متوقف کنید. چند تست را در ساعت‌های متفاوت و با سرورهای نزدیک انجام دهید تا نتیجه قابل اتکاتری داشته باشید.
محدودیت وای‌فای یکی از رایج‌ترین علت‌ها است
وای‌فای، به‌ویژه در باند ۲٫۴ گیگاهرتز، معمولاً نمی‌تواند سرعت گیگابیتی پایدار ارائه دهد. فاصله از روتر، دیوارها، تداخل شبکه‌های اطراف و توان گوشی یا لپ‌تاپ بر نرخ واقعی اثر می‌گذارند. برای سرعت‌های بالاتر از چندصد مگابیت، از باند ۵ گیگاهرتز یا ۶ گیگاهرتز، استانداردهای Wi‑Fi 5 یا جدیدتر و فاصله کوتاه‌تر از روتر استفاده کنید.
پورت یا کابل شبکه ممکن است فقط ۱۰۰ مگابیت باشد
اگر نتیجه تست نزدیک ۹۰ تا ۹۵ مگابیت بر ثانیه است، احتمال دارد لینک شبکه روی ۱۰۰ مگابیت مذاکره شده باشد. برخی مودم‌ها، سوئیچ‌ها، کارت‌های شبکه و کابل‌های قدیمی پورت گیگابیتی ندارند یا به دلیل خرابی کابل با سرعت پایین‌تر متصل می‌شوند. وضعیت Link Speed در تنظیمات شبکه را بررسی کنید و در صورت نیاز از کابل سالم Cat5e یا Cat6 و پورت‌های LAN گیگابیتی استفاده کنید.
توان پردازشی روتر، مودم یا تنظیمات آن می‌تواند گلوگاه باشد
روترهای اقتصادی هنگام فعال بودن قابلیت‌هایی مانند QoS، کنترل والدین، فایروال سنگین، VPN یا ثبت گزارش گسترده، ممکن است نتوانند ترافیک نزدیک به ۱ گیگابیت را پردازش کنند. اگر با اتصال مستقیم سرعت بهتر است اما از پشت روتر افت می‌کند، نسخه سیستم‌عامل روتر را به‌روزرسانی کنید، قابلیت‌های غیرضروری را موقتاً غیرفعال کنید و مشخصات توان مسیریابی دستگاه را بررسی کنید.
نوع فناوری دسترسی و تجهیزات سمت مشترک اهمیت دارد
اینترنت گیگابیتی معمولاً با فیبر نوری و تجهیزات سازگار در محل مشترک عملکرد بهتری دارد. در سرویس‌های DSL یا کابل، فاصله، کیفیت خط، نویز، تقسیم ظرفیت و محدودیت فناوری می‌تواند سرعت را کاهش دهد. حتی در فیبر، ONT یا مودم فیبر باید دارای پورت گیگابیتی باشد؛ اتصال دستگاه به پورتی با ظرفیت کمتر، سرعت کل مسیر را محدود می‌کند.
سرور تست یا مقصد دانلود ممکن است ظرفیت کافی نداشته باشد
نتیجه یک تست تنها سرعت میان شما و همان سرور را نشان می‌دهد، نه لزوماً ظرفیت کامل خط. یک سایت دانلود، مخزن نرم‌افزار یا سرور خارجی ممکن است محدودیت سرعت برای هر کاربر داشته باشد. برای تشخیص، چند سرور تست داخلی و خارجی را امتحان کنید و دانلود هم‌زمان چند فایل معتبر را مقایسه کنید. اگر فقط یک مقصد کند است، مشکل احتمالاً از اینترنت شما نیست.
شلوغی شبکه و مسیر بین‌الملل بر سرعت و پایداری اثر می‌گذارد
در ساعات پرترافیک، اشتراک ظرفیت در شبکه دسترسی یا مسیرهای بین‌الملل می‌تواند سرعت دانلود و آپلود را کاهش دهد. افزایش latency، jitter و packet loss نیز ممکن است باعث افت عملکرد برنامه‌ها، بازی آنلاین و تماس تصویری شود. نتایج تست را در چند بازه زمانی ثبت کنید؛ افت تکرارشونده در ساعت مشخص، داده مفیدی برای پیگیری با ISP فراهم می‌کند.
تعداد دستگاه‌ها و مصرف پنهان شبکه را بررسی کنید
تلویزیون هوشمند، دوربین ابری، کنسول، همگام‌سازی فضای ابری، تورنت و به‌روزرسانی خودکار می‌توانند بدون دیده شدن بخش زیادی از پهنای باند را مصرف کنند. در پنل روتر فهرست دستگاه‌های متصل و میزان مصرف آن‌ها را بررسی کنید، دستگاه‌های ناشناس را حذف کنید و برای شبکه وای‌فای رمز عبور قوی بگذارید.
روش عیب‌یابی مرحله‌ای و پیشنهادهای بهینه‌سازی
- ابتدا با کابل شبکه و یک رایانه دارای پورت گیگابیتی تست بگیرید.
- سرعت لینک کارت شبکه، پورت روتر و کابل را روی ۱٫۰ گیگابیت بررسی کنید.
- VPN، دانلودهای پس‌زمینه و دستگاه‌های پرمصرف را موقتاً قطع کنید.
- تست را با چند سرور و در ساعت‌های مختلف تکرار کنید.
- در وای‌فای، باند ۵ گیگاهرتز یا ۶ گیگاهرتز را انتخاب و روتر را در محل بازتری قرار دهید.
- اگر افت سرعت در اتصال کابلی و در چند زمان تکرار شد، نتایج شامل دانلود، آپلود، latency، jitter و packet loss را برای پشتیبانی ISP ارسال کنید.
چه سرعتی را باید منطقی دانست؟
به دلیل سربار پروتکل‌های شبکه، رسیدن دقیق به عدد ۱۰۰۰ مگابیت همیشه انتظار واقع‌بینانه‌ای نیست. با این حال، در اتصال کابلی گیگابیتی، تجهیزات مناسب و سرور دارای ظرفیت کافی، سرعت باید به مقدار اسمی نزدیک باشد. اختلاف بزرگ و پایدار، به‌خصوص اگر با کابل و در چند سرور تکرار شود، نشانه‌ای است که باید تجهیزات داخلی، وضعیت سرویس و مسیر شبکه توسط کاربر و ISP بررسی شود.