Zelf een speedtest maken: oorzaken van afwijkende internetsnelheid

Wat meet je wanneer je zelf een speedtest maakt?

Een speedtest meet meestal downloadsnelheid, uploadsnelheid en latency. De downloadsnelheid bepaalt hoe snel gegevens naar je apparaat komen, bijvoorbeeld bij streaming of het downloaden van bestanden. De uploadsnelheid is belangrijk voor videobellen, cloudback-ups en het versturen van grote bestanden. Latency, ook wel ping genoemd, geeft aan hoe lang een datapakket onderweg is. Jitter toont schommelingen in die vertraging en packet loss laat zien of datapakketten verloren gaan.

De uitkomst is een momentopname. Een testresultaat hoeft daarom niet exact gelijk te zijn aan de snelheid van je abonnement. Bij een glasvezel-, kabel- of DSL-verbinding spelen onder meer het gebruikte apparaat, de verbinding met de router en de belasting van het netwerk een rol.

Veel lagere snelheid door wifi

Wifi is vaak de eerste oorzaak van een lage meting. Muren, vloeren, metalen objecten en andere draadloze netwerken kunnen het signaal verzwakken. De 2,4GHz-band heeft meestal een groter bereik, maar is gevoeliger voor storing. De 5GHz-band kan hogere snelheden bieden, maar heeft een kleiner bereik.

Een apparaat dat ver van de router staat, kan daardoor aanzienlijk minder snelheid halen dan een apparaat in dezelfde ruimte. Ook oudere wifi-standaarden of een eenvoudige netwerkadapter kunnen de verbinding beperken.

Zo herken je dit probleem

Voer dezelfde test uit naast de router en op de oorspronkelijke plek. Is het resultaat vlak bij de router duidelijk hoger, dan ligt de oorzaak waarschijnlijk bij bereik of storing. Herhaal de meting ook met een netwerkkabel. Een groot verschil tussen kabel en wifi wijst meestal op het draadloze netwerk.

De router of modem vormt een beperking

Een verouderde router kan de snelheid van een moderne verbinding niet volledig verwerken. Dit komt voor wanneer de router alleen oudere wifi-standaarden ondersteunt, onvoldoende capaciteit heeft of lange tijd niet opnieuw is opgestart. Ook een modemrouter van de ISP kan verkeerd zijn ingesteld of een firmwareprobleem hebben.

Veel gelijktijdige verbindingen kunnen de router extra belasten. Denk aan streaming, spelconsoles, beveiligingscamera's, downloads en cloudopslag. Sommige routers verdelen de beschikbare capaciteit bovendien ongelijk over apparaten.

Zo herken je dit probleem

Controleer of de router de snelheid van je abonnement ondersteunt en installeer beschikbare firmware-updates. Start modem en router opnieuw op en test daarna met één apparaat. Blijft de bekabelde snelheid structureel laag, dan is de router of modem een logische verdachte.

Het apparaat of de netwerkkabel beperkt de meting

Niet elke computer, telefoon of laptop kan dezelfde snelheid meten. Een oude netwerkkaart, beperkte processor, actieve beveiligingssoftware of een volle achtergrond-download kan de test beïnvloeden. Bij een bekabelde test kan ook een oude kabel met een lagere categorie de maximale snelheid beperken.

Een kabel die beschadigd is of niet goed in de poort zit, kan bovendien zorgen voor een verbinding van 100 Mbps in plaats van een hogere gigabitverbinding. De browser zelf kan in sommige gevallen ook verschillen veroorzaken, vooral wanneer veel tabbladen of extensies actief zijn.

Zo herken je dit probleem

Test met een tweede apparaat, sluit achtergrondprogramma's en gebruik een recente browser. Controleer in de netwerkdetails of de ethernetverbinding op 1 Gbps of hoger synchroniseert wanneer dat wordt verwacht. Vervang bij twijfel de kabel door een korte kabel van minimaal categorie 5e.

Netwerkdruk veroorzaakt wisselende resultaten

Internetsnelheid kan variëren tijdens drukke uren. Wanneer veel huishoudens in dezelfde regio tegelijk internet gebruiken, kan de capaciteit van het netwerk sterker worden belast. Dit effect is vooral zichtbaar bij bepaalde kabel- of DSL-netwerken, maar ook de route naar een testserver kan tijdelijk druk zijn.

Lokale netwerkdruk in huis heeft hetzelfde effect. Een andere gebruiker kan bijvoorbeeld een grote upload uitvoeren of een game-update downloaden. Vooral uploadverkeer kan latency en jitter verhogen, waardoor videobellen of online gamen minder stabiel wordt.

Zo herken je dit probleem

Voer op verschillende momenten van de dag meerdere metingen uit, bijvoorbeeld 's ochtends, in de avond en in het weekend. Noteer downloadsnelheid, uploadsnelheid, latency en packet loss. Alleen een duidelijke daling op vaste drukke momenten wijst op netwerkbelasting.

De testserver of meetmethode geeft een vertekend beeld

Een speedtest gebruikt een server om gegevens te verzenden en ontvangen. De afstand tot die server, de route over het internet en de capaciteit van de server beïnvloeden het resultaat. Een test naar een server in een ander land kan daarom een hogere latency en een lagere snelheid geven dan een server in Nederland of België.

Ook een test via een mobiele browser, VPN of beveiligde tunnel meet niet altijd alleen je vaste internetverbinding. De VPN-server kan extra vertraging toevoegen en de beschikbare bandbreedte beperken.

Zo herken je dit probleem

Kies een server die geografisch dicht bij je locatie staat en voer de meting enkele keren uit. Vergelijk de resultaten met een tweede betrouwbare speedtest. Zet een VPN tijdelijk uit wanneer je de vaste verbinding wilt beoordelen en gebruik bij voorkeur een bekabeld apparaat.

Problemen bij de ISP of de fysieke verbinding

Een storing of technische beperking bij de ISP kan lage snelheid, hoge latency of packet loss veroorzaken. Bij DSL kan de afstand tot de wijkcentrale en de kwaliteit van de koperen lijn meespelen. Bij kabelverbindingen kan gedeelde capaciteit invloed hebben. Bij glasvezel kan een probleem met de ONT, mediaconverter of aansluiting de verbinding verstoren.

Een slechte aansluiting, beschadigde kabel of losse connector kan dezelfde symptomen geven. Wanneer alle apparaten en ook een bekabelde test afwijkende waarden laten zien, is het minder waarschijnlijk dat alleen wifi de oorzaak is.

Zo herken je dit probleem

Vergelijk de meetresultaten met de snelheid die je ISP voor jouw abonnement opgeeft. Controleer de statuspagina van de provider en bekijk de lampjes op modem, router en eventuele glasvezelapparatuur. Noteer tijdstippen, testservers en meetwaarden voordat je de ISP om een lijncontrole vraagt.

Praktische aanpak om de snelheid te verbeteren

1. Sluit één computer rechtstreeks met een ethernetkabel aan op de router.
2. Schakel downloads, cloudback-ups, VPN's en streaming tijdelijk uit.
3. Start modem en router opnieuw op en controleer firmware-updates.
4. Voer meerdere metingen uit met een server in de buurt.
5. Vergelijk de bekabelde resultaten met wifi op dezelfde locatie.
6. Verbeter de plaatsing van de router en kies de minst drukke wifi-band.
7. Neem contact op met de ISP wanneer bekabelde metingen structureel laag blijven of packet loss tonen.

Gebruik voor een betrouwbare vergelijking steeds dezelfde methode. Een enkele uitschieter is onvoldoende om een storing vast te stellen. Een patroon in meerdere metingen geeft veel betere aanwijzingen over de oorzaak.

Wanneer is contact met de provider nodig?

Neem contact op met je ISP wanneer de snelheid via ethernet op meerdere momenten duidelijk onder de verwachte waarde blijft. Dat geldt ook bij aanhoudende packet loss, sterk wisselende latency of een modem dat foutmeldingen toont. Geef de provider je abonnementstype, de gebruikte testmethode, de testserver, het tijdstip en de gemeten waarden.

Laat eerst uitsluiten dat wifi, je apparaat of lokale netwerkbelasting de meting beïnvloedt. Met die informatie kan de provider gerichter controleren of er een storing, lijnprobleem of configuratiefout aan de kant van het netwerk is.

Meer lezen: internetsnelheid testen en wifi-snelheid verbeteren.