Principe Speedtest: oorzaken van afwijkende internetsnelheid

Hoe werkt het principe van een speedtest?

Een speedtest meet doorgaans de download- en uploadsnelheid tussen je apparaat en een testserver. Tijdens de meting worden gegevenspakketten verstuurd en ontvangen. De test berekent daarnaast vaak de latency, jitter en packet loss. Het resultaat is daarom een momentopname van je volledige verbinding: van de server en het netwerk van je internetprovider tot de router, wifi en het gebruikte apparaat.

De gemeten snelheid hoeft niet exact gelijk te zijn aan de snelheid die in je abonnement staat. Een provider vermeldt meestal een maximale of theoretische snelheid onder bepaalde omstandigheden. Afstand tot de testserver, netwerkbelasting en de manier waarop je verbinding maakt, kunnen het resultaat beïnvloeden.

Oorzaak 1: wifi verstoort de meting

Wifi is een veelvoorkomende reden voor een lagere downloadsnelheid of hogere latency. Muren, vloeren, metaal, andere routers en draadloze apparaten kunnen het signaal verzwakken of storing veroorzaken. Ook een apparaat dat ver van de router staat, haalt niet altijd dezelfde snelheid als een apparaat in dezelfde ruimte.

Oorzaak 2: de testserver of internetroute is belast

Een speedtest gebruikt een specifieke server en netwerkroute. Wanneer die server, een tussenliggende verbinding of het netwerk van de ISP druk is, kan de meting lager uitvallen. Een andere testserver kan dan een ander resultaat geven zonder dat je aansluiting zelf defect is.

Oorzaak 3: andere apparaten gebruiken bandbreedte

Streaming, cloudback-ups, videogesprekken, downloads en updates op andere apparaten verdelen de beschikbare bandbreedte. Vooral uploads kunnen worden belast door foto'synchronisatie of camerabeelden. Daardoor kan een speedtest tijdelijk een lagere download- of uploadsnelheid tonen.

Oorzaak 4: router, modem of netwerkapparaat beperkt de snelheid

Een verouderde router, een verkeerd ingestelde netwerkpoort of een modem dat tijdelijk niet goed functioneert, kan de verbinding beperken. Ook een goedkope of beschadigde ethernetkabel kan bij een bekabelde test een lagere link­snelheid veroorzaken. Controleer daarom of de router geschikt is voor de snelheid van je glasvezel-, kabel- of DSL-aansluiting.

Oorzaak 5: het apparaat vormt de bottleneck

Een oudere laptop, volle systeemschijf, actieve beveiligingssoftware of veel browserprocessen kan de meting beïnvloeden. Mobiele apparaten schakelen bovendien soms tussen wifi-frequenties of beperken prestaties om energie te besparen. Test daarom bij voorkeur met een recent apparaat en sluit overbodige programma's.

Oorzaak 6: latency, jitter of packet loss geeft een ander probleem aan

Een hoge latency betekent dat gegevens langer onderweg zijn. Jitter wijst op wisselende vertragingen en packet loss betekent dat delen van de communicatie verloren gaan. Je kunt dan soms een redelijke downloadsnelheid zien, terwijl online gamen, bellen of videoconferenties toch haperen. De snelheid alleen geeft dus niet het volledige beeld.

Zo controleer je of het speedtest-resultaat betrouwbaar is

1. Verbind een computer rechtstreeks met de router via een geschikte ethernetkabel.
2. Stop tijdelijk downloads, streams, back-ups en updates op alle apparaten.
3. Herstart modem en router als de verbinding al langere tijd instabiel is.
4. Voer meerdere metingen uit op verschillende tijdstippen, bijvoorbeeld overdag en 's avonds.
5. Vergelijk minstens twee testservers en noteer download, upload, latency, jitter en packet loss.
6. Herhaal de test via wifi op dezelfde plek om het verschil met ethernet vast te stellen.

Praktische optimalisaties voor een betere verbinding

Plaats de router zo centraal en vrij mogelijk, gebruik waar nodig de 5GHz- of 6GHz-wifi-band en werk de firmware van router en modem bij. Voor een vaste werkplek, gaming-pc of televisie is ethernet meestal stabieler dan wifi. Controleer ook of energiebesparing op het apparaat de netwerkadapter beperkt.

Blijven de resultaten via ethernet structureel onder de verwachte waarde, of blijven latency en packet loss hoog, neem dan contact op met je ISP. Geef de meetmomenten, gebruikte testserver, verbindingsmethode en resultaten door. De provider kan vervolgens de lijn, modemsignalen of aansluiting controleren zonder dat je alleen op één losse speedtest hoeft te vertrouwen.

Wanneer is verder onderzoek nodig?

Een eenmalige afwijking is meestal geen bewijs van een storing. Verder onderzoek is wel zinvol wanneer de snelheid op meerdere momenten en met ethernet duidelijk lager blijft, wanneer de verbinding regelmatig wegvalt of wanneer packet loss en jitter terugkomen. Noteer dan ook of het probleem bij alle apparaten optreedt. Zo kun je beter onderscheiden of de oorzaak bij wifi, je eigen netwerk, de aansluiting of het netwerk van de ISP ligt.