Vì sao tốc độ mạng thực tế không đúng gói cước?

Khi kiểm tra mạng, nhiều người nhận thấy tốc độ mạng thực tế không đúng gói cước đang sử dụng. Tình trạng này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc nhà mạng cung cấp thiếu tốc độ. Kết quả còn phụ thuộc vào cách đo, thiết bị, kết nối Wi-Fi, máy chủ kiểm tra và lưu lượng truy cập trong gia đình.

Hiểu đúng về tốc độ ghi trong gói cước

Tốc độ gói cước thường được công bố theo đơn vị Mbps, trong khi nhiều ứng dụng tải xuống hiển thị MB/s. Một byte bằng tám bit, vì vậy tốc độ 100 Mbps về lý thuyết tương đương khoảng 12,5 MB/s trước khi tính các phần hao hụt của giao thức và thiết bị.

Ngoài tốc độ tải xuống, người dùng cũng nên quan tâm đến tốc độ tải lên và độ trễ. Tải xuống phù hợp với xem video hoặc tải tệp, tải lên quan trọng khi gửi dữ liệu và họp trực tuyến, còn độ trễ ảnh hưởng rõ đến chơi game, gọi video và điều khiển thiết bị từ xa.

Các nguyên nhân khiến tốc độ mạng thấp hơn kỳ vọng

Đo tốc độ qua Wi-Fi thay vì kết nối có dây

Wi-Fi chịu ảnh hưởng bởi khoảng cách đến router, tường, sàn nhà, thiết bị điện tử và tình trạng nhiễu của kênh sóng. Băng tần 2,4 GHz có phạm vi phủ rộng nhưng thường dễ nhiễu, trong khi 5 GHz hoặc các chuẩn Wi-Fi mới có thể cho tốc độ cao hơn ở khoảng cách gần. Vì vậy, kết quả đo qua Wi-Fi có thể thấp hơn tốc độ của đường truyền cáp quang.

Router không đáp ứng được tốc độ đường truyền

Một số router cũ chỉ hỗ trợ cổng mạng hoặc chuẩn Wi-Fi có giới hạn thấp hơn gói cước. Khi nhiều thiết bị cùng kết nối, bộ xử lý và khả năng phát sóng của router cũng có thể trở thành điểm nghẽn. Tính năng giới hạn băng thông, kiểm soát truy cập hoặc cấu hình bảo mật nâng cao đôi khi làm giảm hiệu năng nếu thiết bị đã quá tải.

Thiết bị kiểm tra có phần cứng hoặc phần mềm hạn chế

Điện thoại, máy tính cũ, card mạng lỗi thời hoặc trình điều khiển chưa được cập nhật có thể không đạt tốc độ cao. Các ứng dụng chạy nền như đồng bộ đám mây, cập nhật hệ điều hành, sao lưu ảnh và phần mềm bảo mật cũng sử dụng một phần băng thông trong lúc đo.

Nhiều thiết bị cùng sử dụng mạng

Camera, tivi, máy chơi game, điện thoại và máy tính có thể đồng thời phát sinh lưu lượng. Khi một thiết bị tải tệp lớn hoặc xem video độ phân giải cao, băng thông còn lại cho thiết bị kiểm tra sẽ giảm. Router cũng cần phân phối tài nguyên cho nhiều kết nối, khiến độ trễ tăng và tốc độ dao động.

Máy chủ kiểm tra hoặc máy chủ dịch vụ bị giới hạn

Kết quả đo phụ thuộc vào máy chủ mà công cụ kiểm tra lựa chọn. Nếu máy chủ ở xa, đang quá tải hoặc có tuyến kết nối không tối ưu, tốc độ hiển thị sẽ thấp dù đường truyền tại nhà vẫn hoạt động bình thường. Tương tự, tốc độ tải tệp từ một website cụ thể còn phụ thuộc vào năng lực máy chủ và mạng phân phối nội dung của website đó.

Lưu lượng của nhà mạng thay đổi theo thời điểm

Trong giờ cao điểm, nhiều thuê bao cùng truy cập có thể khiến một số tuyến kết nối bị tăng tải. Hiện tượng này thường thể hiện qua tốc độ giảm vào buổi tối, độ trễ tăng hoặc kết quả đo không ổn định. Nếu vấn đề lặp lại ở nhiều thiết bị và cả kết nối có dây, nguyên nhân có thể nằm ở tuyến truyền hoặc hệ thống của nhà mạng.

Đường truyền, đầu nối hoặc thiết bị quang gặp vấn đề

Cáp mạng hỏng, đầu nối lỏng, dây cáp quang bị uốn cong quá mức hoặc thiết bị đầu cuối quang hoạt động không ổn định đều có thể làm giảm chất lượng kết nối. Một số trường hợp còn xuất hiện mất gói, chập chờn hoặc độ trễ tăng, thay vì chỉ giảm tốc độ tải xuống.

Cách xác định nguyên nhân một cách chính xác

1. Đóng các ứng dụng đang tải dữ liệu và tạm dừng đồng bộ, cập nhật hoặc sao lưu trên các thiết bị trong nhà.
2. Kết nối máy tính với router bằng cáp mạng phù hợp, sau đó kiểm tra lại tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ.
3. Thực hiện nhiều lần đo vào buổi sáng, buổi tối và cuối tuần để nhận biết ảnh hưởng của thời điểm.
4. Chọn máy chủ kiểm tra gần vị trí sử dụng và so sánh với ít nhất một máy chủ khác.
5. Kiểm tra trên hai thiết bị khác nhau để loại trừ giới hạn từ điện thoại, máy tính hoặc card mạng.
6. Ghi lại kết quả, thời gian đo và tình trạng kết nối trước khi liên hệ nhà mạng.

Nếu kết nối có dây trên nhiều thiết bị vẫn thấp ổn định, trong khi Wi-Fi và thiết bị đã được loại trừ, người dùng nên cung cấp dữ liệu đo cho nhà mạng để được kiểm tra đường truyền và thiết bị đầu cuối.

Cách cải thiện tốc độ mạng tại nhà

• Đặt router ở vị trí trung tâm, cao và thông thoáng, tránh tủ kín hoặc gần nguồn gây nhiễu.
• Ưu tiên băng tần 5 GHz hoặc chuẩn Wi-Fi mới khi thiết bị ở gần router và cần tốc độ cao.
• Sử dụng cáp mạng có chất lượng phù hợp với tốc độ cần kiểm tra.
• Khởi động lại router khi thiết bị hoạt động lâu ngày hoặc có dấu hiệu kết nối bất ổn.
• Cập nhật firmware router, trình điều khiển card mạng và hệ điều hành.
• Thiết lập ưu tiên băng thông cho cuộc gọi video, làm việc từ xa hoặc trò chơi trực tuyến nếu router hỗ trợ.
• Hạn chế tải tệp lớn và phát video độ phân giải cao trên nhiều thiết bị cùng lúc.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng?

Nên liên hệ nhà mạng khi tốc độ thấp xảy ra liên tục trên kết nối có dây, nhiều thiết bị đều cho kết quả tương tự, hoặc đi kèm mất kết nối, mất gói và độ trễ cao. Hãy gửi ảnh kết quả đo, thời gian xảy ra sự cố, loại kết nối đang dùng và tình trạng đèn báo trên thiết bị quang hoặc router.

Không nên chỉ dựa vào một lần đo qua Wi-Fi để kết luận gói cước không đạt cam kết. Việc kiểm tra theo nhiều thời điểm, nhiều thiết bị và cả kết nối có dây sẽ giúp phân biệt rõ vấn đề nằm ở mạng nội bộ, máy chủ dịch vụ hay hạ tầng của nhà mạng.