Vì sao tốc độ mạng giảm? Nguyên nhân và cách kiểm tra

Tốc độ mạng giảm biểu hiện như thế nào?

Khi tốc độ mạng giảm, thời gian tải trang kéo dài, video thường xuyên dừng để tải dữ liệu, tệp tải xuống chậm hơn bình thường và cuộc gọi trực tuyến có thể bị giật. Với trò chơi trực tuyến, dấu hiệu dễ nhận biết là độ trễ tăng, nhân vật phản hồi muộn hoặc kết nối bị ngắt.

Cần phân biệt tốc độ tải xuống và tốc độ tải lên. Tải xuống ảnh hưởng đến việc xem video, mở trang web và nhận tệp; tải lên ảnh hưởng đến gửi tệp, họp trực tuyến, sao lưu dữ liệu và phát video. Một kết nối có thể chỉ giảm ở một chiều, thay vì chậm toàn bộ.

Những nguyên nhân thường khiến tốc độ mạng giảm

Wi-Fi yếu hoặc bị nhiễu

Tín hiệu Wi-Fi suy giảm khi router đặt quá xa thiết bị, bị che bởi tường bê tông hoặc đặt gần lò vi sóng, thiết bị Bluetooth và các nguồn gây nhiễu khác. Mạng 2,4 GHz thường phủ xa hơn nhưng dễ nhiễu, trong khi mạng 5 GHz có tốc độ tốt hơn ở khoảng cách gần.

Router quá tải hoặc hoạt động không ổn định

Router phải xử lý nhiều thiết bị cùng lúc, đặc biệt khi gia đình vừa xem video độ phân giải cao, tải xuống tệp lớn và sử dụng camera Wi-Fi. Thiết bị cũ, nóng hoặc đã hoạt động liên tục trong thời gian dài cũng có thể làm tốc độ giảm và khiến kết nối chập chờn.

Nhiều thiết bị đang sử dụng băng thông

Điện thoại, máy tính, TV thông minh, camera và thiết bị nhà thông minh có thể cùng truy cập mạng mà người dùng không nhận ra. Hoạt động đồng bộ ảnh, cập nhật hệ điều hành, sao lưu đám mây hoặc tải trò chơi thường tiêu thụ nhiều băng thông, làm tốc độ dành cho các thiết bị khác giảm xuống.

Sự cố trên đường truyền cáp quang

Cáp quang bị uốn gập, đầu nối lỏng hoặc bộ chuyển đổi quang gặp lỗi có thể gây suy hao tín hiệu. Trong trường hợp này, cả kết nối bằng Wi-Fi và cáp mạng đều có thể chậm, mất kết nối hoặc tăng độ trễ. Đây là dấu hiệu nên kiểm tra thiết bị đầu cuối và liên hệ nhà mạng.

Nhà mạng đang bảo trì hoặc gặp sự cố khu vực

Tốc độ có thể giảm do nhà mạng bảo trì hệ thống, tuyến truyền dẫn gặp lỗi hoặc lưu lượng tại khu vực tăng cao. Nếu nhiều thiết bị đều chậm dù đã kết nối bằng cáp mạng và thử với nhiều dịch vụ khác nhau, nguyên nhân có thể nằm ngoài mạng gia đình.

Máy chủ hoặc dịch vụ đang truy cập bị quá tải

Không phải mọi trường hợp tải chậm đều do đường truyền. Một máy chủ ở xa, dịch vụ trực tuyến bị quá tải hoặc tuyến kết nối quốc tế không ổn định có thể khiến một trang web hay ứng dụng chậm, trong khi các dịch vụ khác vẫn hoạt động bình thường.

Thiết bị có phần mềm độc hại hoặc ứng dụng chạy nền

Máy tính và điện thoại bị nhiễm phần mềm không mong muốn có thể âm thầm gửi dữ liệu hoặc tạo kết nối liên tục. Ngoài ra, trình duyệt có nhiều tiện ích, ứng dụng cập nhật nền và dịch vụ đồng bộ cũng có thể làm tăng mức sử dụng băng thông.

Cách kiểm tra chính xác nguyên nhân

1. Đo tốc độ bằng cáp mạng: Kết nối máy tính trực tiếp với router bằng cáp mạng, tạm dừng các hoạt động tải dữ liệu trên thiết bị khác rồi đo tải xuống, tải lên và độ trễ.
2. So sánh Wi-Fi với kết nối có dây: Nếu cáp mạng cho kết quả ổn định nhưng Wi-Fi chậm, vấn đề thường nằm ở vị trí router, nhiễu sóng hoặc cấu hình Wi-Fi.
3. Thử nhiều thời điểm: Đo vào buổi sáng, buổi tối và các khung giờ khác nhau để xác định tốc độ giảm liên tục hay chỉ xảy ra khi lưu lượng khu vực cao.
4. Kiểm tra nhiều dịch vụ: Mở một số trang web, nền tảng video và máy chủ kiểm tra tốc độ. Chỉ một dịch vụ chậm thường không đủ để kết luận đường truyền có lỗi.
5. Quan sát độ trễ và độ ổn định: Tốc độ tải xuống cao nhưng độ trễ tăng hoặc kết nối mất gói vẫn có thể gây giật khi gọi video và chơi game.

Cách cải thiện tốc độ mạng tại nhà

• Đặt router ở vị trí trung tâm, cao và thông thoáng, tránh tủ kín hoặc các vật cản lớn.
• Khởi động lại router khi thiết bị hoạt động lâu, đồng thời kiểm tra xem router có bị nóng bất thường hay không.
• Ưu tiên băng tần 5 GHz khi thiết bị ở gần router; dùng 2,4 GHz ở khu vực cần phủ sóng xa hơn.
• Đổi mật khẩu Wi-Fi nếu phát hiện thiết bị lạ đang truy cập và tắt các thiết bị không cần thiết.
• Dừng tải xuống, sao lưu đám mây hoặc cập nhật lớn khi cần ưu tiên họp trực tuyến và cuộc gọi video.
• Cập nhật firmware router, hệ điều hành và phần mềm bảo mật trên thiết bị.
• Kiểm tra dây cáp mạng, đầu nối quang và nguồn điện của thiết bị mạng; không tự ý bẻ gập cáp quang.
• Nếu nhà có nhiều tầng hoặc vùng phủ sóng rộng, cân nhắc hệ thống mesh thay vì đặt thêm bộ kích sóng không phù hợp.

Khi nào nên liên hệ nhà mạng?

Hãy liên hệ nhà mạng khi tốc độ giảm trên cả Wi-Fi lẫn kết nối cáp mạng, xảy ra với nhiều thiết bị và kéo dài sau khi đã khởi động lại router. Người dùng nên cung cấp thời điểm xảy ra lỗi, kết quả đo tải xuống, tải lên, độ trễ và tình trạng đèn tín hiệu trên thiết bị quang để kỹ thuật viên dễ kiểm tra.

Có thể tham khảo nhà mạng địa phương hoặc bộ phận hỗ trợ của nhà cung cấp đang sử dụng để xác nhận tình trạng bảo trì, sự cố khu vực và chất lượng đường truyền. Không nên chỉ dựa vào một lần đo hoặc một ứng dụng duy nhất khi đánh giá kết nối.

Cách hạn chế tình trạng tốc độ mạng giảm tái diễn

Nên kiểm tra tốc độ định kỳ vào các thời điểm cố định, theo dõi số lượng thiết bị kết nối và đặt router ở vị trí phù hợp. Khi nhu cầu sử dụng tăng, hãy đánh giá lại khả năng xử lý của router, chất lượng vùng phủ Wi-Fi và cách phân bổ băng thông trước khi thay đổi gói dịch vụ.

Việc ghi lại thời điểm, thiết bị bị ảnh hưởng và loại dịch vụ gặp lỗi giúp phân biệt nhanh giữa vấn đề trong gia đình với sự cố từ nhà mạng hoặc máy chủ. Cách kiểm tra có hệ thống sẽ tránh thay router hoặc nâng cấp dịch vụ khi nguyên nhân thực tế chỉ là nhiễu Wi-Fi hoặc ứng dụng chạy nền.