Kiểm tra mạng gigabit: Vì sao tốc độ thấp và cách khắc phục

Hiện tượng thường gặp khi kiểm tra mạng gigabit

Gói cước hoặc đường truyền được quảng bá là gigabit nhưng kết quả đo thực tế có thể thấp hơn nhiều. Tốc độ tải xuống, tải lên không ổn định, độ trễ cao hoặc kết nối bị ngắt quãng thường xuất hiện khi kiểm tra bằng điện thoại, máy tính hoặc thiết bị phát Wi-Fi.

Cần phân biệt tốc độ đường truyền với tốc độ tải một tệp cụ thể. Kết quả kiểm tra còn phụ thuộc vào máy chủ đo, thời điểm sử dụng, số lượng thiết bị đang truy cập và khả năng xử lý của thiết bị đầu cuối.

Nguyên nhân từ thiết bị và cáp mạng

Cổng mạng không hỗ trợ gigabit

Một số máy tính, bộ chuyển mạch hoặc bộ phát cũ chỉ có cổng Fast Ethernet với giới hạn khoảng 100 Mbps. Khi đó, dù đường truyền cáp quang có tốc độ cao hơn, thiết bị vẫn không thể đạt mức gigabit.

Cáp mạng không phù hợp hoặc bị lỗi

Cáp mạng chất lượng thấp, đầu bấm lỏng, dây bị gập hoặc cáp không đạt chuẩn Cat5e trở lên có thể làm giảm tốc độ và gây mất gói. Hãy thử thay bằng cáp Cat5e hoặc Cat6 còn tốt, đồng thời kiểm tra đèn tín hiệu trên cổng router và máy tính.

Thiết bị đầu cuối thiếu tài nguyên

Máy tính quá cũ, ổ đĩa chậm, trình duyệt có nhiều tiện ích hoặc phần mềm bảo mật quét dữ liệu liên tục có thể khiến kết quả đo thấp. Điện thoại cũng thường có hiệu năng và khả năng thu Wi-Fi khác nhau, nên không nên dùng một thiết bị duy nhất để đánh giá toàn bộ đường truyền.

Nguyên nhân từ Wi-Fi và router

Tín hiệu Wi-Fi yếu hoặc bị nhiễu

Tường bê tông, khoảng cách xa, thiết bị Bluetooth và các mạng Wi-Fi lân cận có thể làm suy giảm tín hiệu. Băng tần 2,4 GHz có vùng phủ rộng nhưng dễ nhiễu, trong khi 5 GHz thường nhanh hơn ở khoảng cách gần nhưng suy hao mạnh hơn.

Router không đủ khả năng xử lý

Router đời cũ, firmware lỗi hoặc thiết bị phải phục vụ quá nhiều kết nối có thể làm tốc độ tải xuống và tải lên giảm. Một số router cũng chỉ có cổng WAN hoặc LAN 100 Mbps, tạo thành điểm giới hạn dù mạng bên ngoài hỗ trợ gigabit.

Thiết lập kênh và băng tần chưa phù hợp

Kênh Wi-Fi bị trùng với nhiều mạng xung quanh sẽ làm tăng độ trễ và giảm thông lượng. Router nên được cập nhật firmware, bật băng tần phù hợp, đặt ở vị trí thoáng và tránh đặt sát tủ kim loại, lò vi sóng hoặc các nguồn gây nhiễu.

Nguyên nhân từ nhà mạng và máy chủ đo

Lưu lượng cao vào giờ sử dụng

Vào buổi tối, nhiều thuê bao cùng truy cập có thể khiến tốc độ thực tế thay đổi. Hạ tầng của nhà mạng tại từng khu vực cũng ảnh hưởng đến kết quả, vì vậy một lần đo thấp chưa đủ để kết luận đường truyền bị lỗi.

Máy chủ kiểm tra ở xa hoặc đang quá tải

Khoảng cách đến máy chủ đo, tuyến kết nối quốc tế và tải của máy chủ có thể làm kết quả không phản ánh đúng năng lực đường truyền. Nên chọn máy chủ gần vị trí của bạn và so sánh nhiều lần trên các dịch vụ đo khác nhau.

Sự cố tuyến cáp hoặc cấu hình dịch vụ

Lỗi trên tuyến truyền dẫn, thiết bị tại khu vực hoặc cấu hình tài khoản của nhà mạng có thể làm tốc độ giảm đồng thời trên nhiều thiết bị. Nếu đo bằng cáp mạng vẫn thấp trong nhiều thời điểm, nên cung cấp lịch sử kết quả cho bộ phận hỗ trợ của nhà mạng.

Cách kiểm tra mạng gigabit đúng cách

1. Kết nối máy tính trực tiếp với router bằng cáp Cat5e hoặc Cat6.
2. Kiểm tra trong hệ điều hành xem tốc độ liên kết của cổng mạng là 1 Gbps hay chỉ 100 Mbps.
3. Tạm dừng tải xuống, tải lên, xem video và đồng bộ dữ liệu trên các thiết bị khác.
4. Khởi động lại router, chọn máy chủ đo gần nhất và thực hiện ít nhất ba lần vào các thời điểm khác nhau.
5. Đo riêng tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ; ghi lại thời gian, thiết bị và phương thức kết nối.

Nếu kết nối có dây đạt gần mức dự kiến nhưng Wi-Fi thấp, vấn đề nhiều khả năng nằm ở vùng phủ, nhiễu hoặc giới hạn của router. Nếu cả kết nối có dây lẫn Wi-Fi đều thấp, cần kiểm tra thiết bị mạng và liên hệ nhà mạng.

Giải pháp tối ưu tốc độ và độ ổn định

• Ưu tiên kết nối có dây cho máy tính, TV và thiết bị cần tốc độ ổn định.
• Đặt router ở vị trí trung tâm, cao và thoáng; tránh che kín hoặc đặt gần nguồn nhiễu.
• Dùng router có cổng WAN và LAN gigabit, hỗ trợ Wi-Fi phù hợp với số lượng thiết bị trong nhà.
• Cập nhật firmware, đổi mật khẩu Wi-Fi và kiểm tra danh sách thiết bị đang kết nối.
• Chọn băng tần 5 GHz khi ở gần router; dùng 2,4 GHz cho khu vực xa hơn nếu cần vùng phủ.
• Liên hệ nhà mạng khi tốc độ qua cáp vẫn thấp qua nhiều lần đo và nhiều thời điểm.

Khi nào nên yêu cầu nhà mạng hỗ trợ

Hãy liên hệ nhà mạng địa phương nếu tốc độ tải xuống hoặc tải lên thấp kéo dài, độ trễ tăng bất thường, kết nối thường xuyên mất hoặc đèn tín hiệu trên thiết bị quang báo lỗi. Khi trao đổi, nên cung cấp kết quả đo bằng cáp mạng, thời gian kiểm tra, thiết bị sử dụng và tình trạng đèn trên router để kỹ thuật viên xác định nguyên nhân nhanh hơn.